Nee, tandsteen kunt u niet zelf wegpoetsen, en zelf wegschrapen is niet verstandig. Tandsteen zit hard vast en zit vaak ook net onder het tandvlees. Een tandarts of mondhygiënist verwijdert het met speciale instrumenten tijdens een gebitsreiniging.
Wat is tandsteen precies?
Tandsteen is tandplak die hard is geworden. Tandplak is het zachte, wit-gele laagje bacteriën dat elke dag op en tussen uw tanden ontstaat. Wordt het niet goed weggepoetst, dan verkalkt het tot tandsteen.
Tandsteen is wit tot geel. Door koffie, thee of roken kan het bruin of donker verkleuren. Het ontstaat vooral op plekken waar veel speeksel langs stroomt, zoals de binnenkant van de ondertanden. Ook langs de tandvleesrand en net onder het tandvlees kan het zitten.
Op het ruwe oppervlak van tandsteen hecht nieuwe tandplak zich makkelijk. Daardoor raakt het tandvlees steeds meer ontstoken. Dat merkt u aan rood tandvlees dat bloedt bij het poetsen.
Waarom kunt u tandsteen beter niet zelf wegschrapen?
Met zelf schrapen maakt u makkelijk meer schade dan u oplost. Op internet zijn schrapers, haakjes en trillende apparaatjes te koop. Toch is zelf schrapen niet verstandig. Dit zijn de risico’s:
- U beschadigt uw tandvlees. Tandsteen zit stevig vast. Met een scherp haakje schiet u makkelijk uit, en dan prikt of snijdt u in het tandvlees.
- U maakt krasjes. Op uw tanden, de tandhalzen of uw vullingen ontstaan ruwe plekken. Daar hecht nieuwe tandplak zich juist sneller aan.
- U mist het tandsteen onder het tandvlees. Dat ziet en voelt u zelf niet. De ontsteking gaat daardoor gewoon door.
- U ziet niet goed wat u doet. Zelfs met een spiegel is de binnenkant van uw tanden lastig te bekijken.
- Een tandvleesprobleem blijft onopgemerkt. Bij een gebitsreiniging wordt ook gekeken hoe diep de ruimte tussen tand en tandvlees is. Zo’n verdiepte ruimte heet een pocket.
Het Ivoren Kruis waarschuwt dat verkeerd gebruik van hulpmiddelen voor de mondhygiëne schade kan geven aan tanden en tandvlees.
Ook huismiddeltjes zijn geen goed idee. Azijn en citroensap zijn zuur. Zuren lossen het glazuur op, en dat heet tanderosie. Glazuur dat zo verloren gaat, komt niet meer terug.
Hoe voorkomt u nieuw tandsteen?
U voorkomt tandsteen door tandplak elke dag weg te halen, voordat het hard wordt. Dat lukt met deze gewoonten:
- Poets twee keer per dag twee minuten met fluoridetandpasta. Doe dat na het ontbijt en voor het slapengaan.
- Gebruik een zachte tandenborstel met een kleine kop, of een elektrische tandenborstel.
- Zet de borstel schuin op de tandvleesrand en maak korte, kleine bewegingen. Daar blijft tandplak het makkelijkst zitten.
- Geef de binnenkant van uw ondertanden extra aandacht.
- Maak elke dag tussen uw tanden schoon met ragers, tandenstokers of flossdraad.
De ene mens maakt sneller tandsteen dan de andere, ook met goed poetsen. Dan is een regelmatige gebitsreiniging nodig. Bij de controle hoort u hoe vaak dat bij u verstandig is.
Hoe verloopt een gebitsreiniging?
Bij een gebitsreiniging haalt de tandarts of mondhygiënist het tandsteen boven en onder het tandvlees weg. Dat gebeurt met een apparaatje dat trilt en water sproeit, met fijne handinstrumenten, of met allebei. Daarna worden de tanden gepolijst, zodat ze weer glad zijn.
U voelt vooral schrapen, trillen en koud water. Gevoelige tandhalzen of ontstoken tandvlees kunnen even pijnlijk aanvoelen. Zeg het als iets naar voelt. U kunt altijd een stopteken geven. Hoe een reiniging precies gaat, leest u op de pagina gebitsreiniging.
Wat kost het om tandsteen te laten verwijderen?
Een gebitsreiniging wordt berekend per 5 minuten behandeltijd. In 2026 geldt het NZa-tarief € 16,82 per 5 minuten (code M03). Hoe meer tandsteen er zit, hoe langer het duurt. Een reiniging van 15 minuten kost dus drie keer dit bedrag.
Gebeurt de reiniging tijdens de controle, dan komt het tarief voor de controle erbij: € 28,51 (code C002). Meer rekenvoorbeelden leest u in Wat kost een gebitsreiniging?
Tot 18 jaar vergoedt de basisverzekering de gebitsreiniging, zonder eigen risico. Vanaf 18 jaar betaalt u zelf, of krijgt u een deel terug uit een aanvullende tandartsverzekering. Controleer uw polis.
Wanneer maakt u een afspraak?
Tandsteen is geen spoed. Maak wel een afspraak als u een van deze dingen merkt:
- uw tandvlees bloedt bij het poetsen of ragen;
- u voelt met uw tong harde, ruwe randjes aan de binnenkant van uw tanden;
- u heeft een vieze smaak of een slechte adem die niet weggaat;
- uw tandvlees trekt terug of een tand voelt los.
Bloedend tandvlees is vaak het eerste teken van tandvleesontsteking. Lees daarover meer in Bloedend tandvlees: wat betekent het en wat helpt? Over een onfrisse adem gaat Slechte adem: oorzaken en wat u eraan kunt doen.
Vragen die patiënten vaak stellen
Kan ik tandsteen zelf wegpoetsen?
Nee. Tandsteen is verkalkte tandplak en zit hard vast. Een tandarts of mondhygiënist haalt het weg met speciale instrumenten.
Is een tandsteenschraper voor thuis veilig?
Dat is niet verstandig. U kunt makkelijk uitschieten en uw tandvlees beschadigen, of krasjes maken in uw tanden en vullingen. Tandsteen onder het tandvlees bereikt u er bovendien niet mee.
Helpen azijn of citroensap tegen tandsteen?
Nee. Zuren lossen tandsteen niet op zonder ook uw glazuur aan te tasten. Dat heet tanderosie en is niet goed te herstellen.
Hoe voorkom ik tandsteen?
Poets twee keer per dag twee minuten met fluoridetandpasta en maak dagelijks tussen uw tanden schoon. Zo haalt u tandplak weg voordat die hard wordt.
Wat kost tandsteen verwijderen bij de tandarts?
Een gebitsreiniging wordt berekend per 5 minuten met de NZa-code M03. Onder 18 jaar vergoedt de basisverzekering het. Volwassenen betalen zelf of via een aanvullende verzekering.