Gevoelige tanden: waar komt het vandaan en wat helpt?

Gevoelige tanden komen meestal door blootliggende tandhalzen: het tandvlees is teruggetrokken, waardoor een stukje tand zonder glazuur bloot ligt. U voelt dan een korte, scherpe pijn bij koud, warm, zoet of zuur. Een tandpasta voor gevoelige tanden, zacht poetsen en minder zuur eten en drinken helpen vaak.

Waarom zijn mijn tanden gevoelig voor koud en warm?

Uw tanden zijn gevoelig omdat prikkels via kleine kanaaltjes de zenuw in de tand bereiken. De kroon van een tand heeft een harde laag glazuur. De hals en de wortel hebben dat niet. Daar zit tandbeen, met heel kleine kanaaltjes die naar de zenuw lopen.

Normaal bedekt het tandvlees de tandhals. Trekt het tandvlees terug, dan ligt het tandbeen open. Koud, warm, zoet of zuur brengt het vocht in de kanaaltjes in beweging. Dat prikkelt de zenuw, en dat voelt u als een korte, felle pijn.

Op een blootliggende tandhals ontstaan ook makkelijker gaatjes. Goed verzorgen is daar dus extra belangrijk.

Waardoor trekt het tandvlees terug?

Te hard poetsen en ontstoken tandvlees zijn de twee belangrijkste oorzaken. Dat staat in de uitleg van het Ivoren Kruis over gevoelige tandhalzen.

• Te hard of te lang poetsen, of poetsen met een harde tandenborstel. U poetst dan als het ware uw tandvlees weg.
• Ontstoken tandvlees. Tandplak op de rand van het tandvlees geeft ontsteking. Duurt die lang, dan kan het tandvlees loslaten en terugtrekken. Lees meer over bloedend tandvlees.
• Zuur eten en drinken. Frisdrank, vruchtensap en citrusfruit maken het open tandbeen zachter. Het slijt dan sneller weg. Slijtage door zuur heet tanderosie.

Teruggetrokken tandvlees groeit niet meer terug. Ook verdwenen glazuur komt niet terug. Voorkomen is daarom het belangrijkste.

Kan het ook iets anders zijn dan een tandhals?

Ja, gevoeligheid heeft niet altijd met de tandhals te maken. Andere oorzaken zijn:

• een gaatje, of een vulling die loszit;
• een nieuwe vulling, die de eerste tijd gevoelig kan zijn (lees pijn na een vulling);
• tanden bleken: tijdens het bleken kunnen tanden en tandvlees tijdelijk gevoelig worden (lees is tanden bleken schadelijk?);
• slijtage door tandenknarsen of klemmen (lees tandenknarsen en klemmen).

Pijn die lang blijft hangen of steeds erger wordt, past niet goed bij gevoelige tandhalzen. Het kan dan om een ontstoken zenuw gaan. Laat dat altijd nakijken.

Wat kunt u zelf doen tegen gevoelige tanden?

U kunt zelf veel doen. Deze stappen helpen het meest:

1. Blijf poetsen, ook als het gevoelig is. Poets twee keer per dag twee minuten met fluoridetandpasta. Tandpasta legt een beschermend laagje op de tandhals, zodat prikkels de zenuw minder makkelijk bereiken.
2. Poets zacht. Gebruik een zachte tandenborstel of een elektrische tandenborstel. Een klein beetje druk is genoeg.
3. Probeer een tandpasta voor gevoelige tanden. Veel mensen hebben er baat bij. Niet elke tandpasta werkt bij iedereen, dus probeer zo nodig een andere.
4. Beperk zuur. Drink frisdrank en vruchtensap met mate en eet niet te vaak zuur fruit. Houd het bij maximaal zeven eet- en drinkmomenten per dag.
5. Wacht met poetsen na iets zuurs. Poets niet direct na zuur eten of drinken. Wacht ongeveer een uur, anders poetst u het zachte tandbeen weg.
6. Maak elke dag tussen uw tanden schoon met tandenstokers, ragers of floss. Dat voorkomt ontstoken tandvlees. Lees hoe in tussen de tanden schoonmaken.

Soms helpt ook spoelen met een fluoridespoelmiddel. Overleg dat met uw tandarts of mondhygiënist.

Wat kan de tandarts doen bij gevoelige tandhalzen?

De tandarts zoekt eerst de oorzaak en kiest daarna een behandeling. De mogelijkheden zijn:

• Advies over poetsen en eten en drinken. Dit is vaak de belangrijkste stap. Zonder die verandering komt de gevoeligheid terug.
• Een beschermende lak met extra fluoride op de gevoelige plekken. Dit werkt tijdelijk.
• Een vulling op de tandhals, bijvoorbeeld van composiet. Dat gebeurt bij ernstige klachten. U krijgt daarbij vaak een plaatselijke verdoving.
• Behandeling van ontstoken tandvlees, als dat de oorzaak is. Lees meer over gebitsreiniging.

Wat kost de behandeling van gevoelige tanden?

De kosten hangen af van de behandeling. Dit zijn de maximumtarieven van de NZa voor 2026:

• consult voor een klacht: € 28,51 (code C003)
• behandeling van gevoelige tandhalzen: € 7,50 (code M30) per tand of kies, bij maximaal vijf tanden of kiezen
• fluoridebehandeling bij meer tanden: € 18,75 per kaak (code M40)
• vulling op één vlak: € 60,01 (code V91)

Tot 18 jaar vergoedt de basisverzekering deze zorg, zonder eigen risico. Vanaf 18 jaar valt het niet onder de basisverzekering. Een aanvullende tandartsverzekering vergoedt soms een deel, dus controleer uw polis. Meer uitleg staat bij tarieven en betalen.

Wanneer laat u gevoelige tanden nakijken?

Laat het nakijken als het niet beter wordt of als u twijfelt. Maak in elk geval een afspraak als:

• de gevoeligheid niet minder wordt, ook niet met een tandpasta voor gevoelige tanden;
• één tand of kies steeds gevoelig is, of de pijn blijft hangen na koud of warm;
• uw tandvlees bloedt, rood is of zichtbaar terugtrekt;
• u een gaatje, een losse vulling of een scherpe rand voelt.

Heeft u heftige pijn, een dikke wang of koorts? Wacht dan niet. Lees wat u doet bij kiespijn of op de pagina spoedhulp. Bij een periodieke controle kijkt de tandarts ook naar uw tandhalzen en tandvlees.