Controle en preventie

Een periodieke controle is een kort onderzoek van uw gebit, uw tandvlees en de rest van uw mond. De meeste mensen komen één of twee keer per jaar. Zo vinden wij problemen vroeg, als ze nog klein zijn en de behandeling eenvoudiger en goedkoper is.

Wat gebeurt er tijdens een controle?

Tijdens een controle kijken wij uw hele mond na, in een vaste volgorde. De tandarts let op gaatjes, oude vullingen en kronen, tandsteen en de gezondheid van uw tandvlees. Ook kijken wij naar uw tong, wangen, gehemelte en kaakgewricht.

We vragen ook of uw gezondheid of uw medicijngebruik is veranderd. Sommige medicijnen geven bijvoorbeeld een droge mond. Daardoor wordt de kans op gaatjes groter.

Aan het eind hoort u wat wij hebben gezien. Is er iets te behandelen, dan leggen wij uit wat er nodig is, welke keuzes u heeft en wat het kost. U beslist zelf. Vindt u een bezoek aan de tandarts spannend, zeg het dan gerust. Op de pagina over angst voor de tandarts leest u hoe wij daarmee omgaan.

Hoe vaak moet u komen?

De meeste volwassenen komen één of twee keer per jaar voor controle. Dat advies geeft ook Thuisarts.nl. Hoe vaak het voor u nodig is, hangt af van uw eigen situatie.

Heeft u een gezond gebit en weinig kans op gaatjes, dan is één keer per jaar vaak genoeg. Bij veel gaatjes, tandvleesproblemen, diabetes of een droge mond is vaker komen verstandig. Ook als u een beugel, implantaten of een kunstgebit heeft, spreken wij een vaste tussenpoos af.

Na het eerste onderzoek bespreken wij welke tussenpoos bij u past. Dat kan later weer veranderen. Meer uitleg leest u in Hoe vaak moet u naar de tandarts voor controle?

Wanneer zijn röntgenfoto’s nodig, en waarom?

Röntgenfoto’s maken wij alleen als ze iets toevoegen aan wat wij in uw mond zien. Op een foto zien wij gaatjes tussen de tanden, onder vullingen en in het bot rond de wortels. Die plekken zijn met alleen kijken niet te beoordelen.

Meestal gaat het om kleine foto’s van een paar tanden en kiezen tegelijk. Soms is een kaakoverzichtsfoto nodig. Dat is één grote foto van al uw tanden en kiezen en beide kaken, bijvoorbeeld om verstandskiezen te beoordelen.

Bij lang niet elke controle zijn foto’s nodig. Hoe vaak, hangt af van uw kans op gaatjes en van eerdere foto’s. De stralingsdosis van een kleine tandartsfoto is laag. Bent u zwanger, of denkt u dat u zwanger bent, meld het dan altijd vooraf.

Wat kunt u zelf doen om gaatjes en tandvleesproblemen te voorkomen?

Goed poetsen en elke dag tussen de tanden schoonmaken is de basis. Een controle helpt, maar wat u thuis elke dag doet, telt het zwaarst. Dit zijn de belangrijkste adviezen van Thuisarts.nl en het Ivoren Kruis:

• Poets twee keer per dag, steeds twee minuten.
• Gebruik tandpasta met fluoride en een zachte of elektrische tandenborstel.
• Maak elke dag de ruimtes tussen uw tanden schoon met ragers, flossdraad of tandenstokers. Vraag ons welke maat ragers bij u past.
• Eet en drink niet vaker dan zeven keer per dag. Water telt niet mee.
• Drink weinig frisdrank en vruchtensap. Wacht na iets zuurs minstens een uur met poetsen.

Lees meer over ragers, floss en tandenstokers en over tandvriendelijk eten en drinken. Tandsteen kunt u niet zelf wegpoetsen. Een gebitsreiniging haalt het weg.

Wat kost een controle in 2026?

Voor een controle geldt het tarief dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) vaststelt. Dat is een maximumtarief: geen tandarts in Nederland mag meer rekenen voor dezelfde prestatie. Bij een controle komen geen materiaal- en techniekkosten.

Drie rekenvoorbeelden:

• Eerste bezoek als nieuwe patiënt: een intake, € 57,01 (code C001). Daarna gaat u over op de gewone controles.
• Controle zonder foto’s: consult voor een periodieke controle, € 28,51 (code C002).
• Controle met twee kleine röntgenfoto’s: € 28,51 (code C002) plus twee keer € 21,00 (code X10).
• Afspraak voor één klacht, met een overzichtsfoto: consult voor een klacht € 28,51 (code C003) plus een kaakoverzichtsfoto € 90,02 (code X21).

Wordt tijdens de controle ook tandsteen verwijderd, dan komt daar gebitsreiniging bij. Die wordt per 5 minuten berekend.

Voor kinderen en jongeren onder 18 jaar vergoedt de basisverzekering de controle, de foto’s en de meeste andere tandartszorg. Er geldt dan geen eigen risico. Vanaf 18 jaar valt de controle in 2026 niet onder de basisverzekering. Met een aanvullende tandartsverzekering krijgt u vaak een deel terug. Controleer uw polis.

Uw behandelkosten worden gedeclareerd bij uw zorgverzekeraar. U krijgt alleen een rekening voor het deel dat u zelf betaalt. Meer hierover leest u op Tarieven en betalen.

Hoe gaat een controle bij kinderen?

Ook kinderen komen voor een periodieke controle. Het is goed om al jong te beginnen, zodat uw kind rustig kan wennen aan de stoel, de lamp en de spiegeltjes. Tot 18 jaar vergoedt de basisverzekering de controle.

Op de pagina kinderen leest u hoe een bezoek met uw kind verloopt. Wanneer de eerste keer verstandig is, leest u in Vanaf welke leeftijd gaat uw kind naar de tandarts?

Wanneer belt u ons met spoed?

Wacht niet tot uw volgende controle als u ernstige klachten heeft. Bel ons dezelfde dag bij:

• hevige kiespijn die niet overgaat met een pijnstiller;
• een dikke wang, zeker als u ook koorts heeft;
• een tand of kies die door een ongeluk is afgebroken of eruit is gevallen;
• een nabloeding die niet stopt.

Buiten werktijd belt u de dienstdoende tandarts. Hoe dat werkt, staat op de pagina spoed tandarts.