Tandenknarsen en klemmen: wat kunt u doen?

Tandenknarsen is het krachtig over elkaar schuiven van uw tanden en kiezen, vooral ’s nachts. Bij klemmen zet u uw kiezen hard op elkaar zonder te schuiven; samen heet dit bruxisme. Het is meestal onschuldig, maar het kan slijtage, afgebroken vullingen en kaakklachten geven.

Hoe weet u of u tandenknarst?

Vaak merkt iemand anders het eerder dan u. Een partner of huisgenoot hoort dan ’s nachts een schurend of krakend geluid. Zelf merkt u het vooral aan de gevolgen.

Signalen die op knarsen of klemmen kunnen wijzen:

• pijn of een moe gevoel in uw kaak, bijvoorbeeld bij het wakker worden;
• tanden en kiezen die korter of platter worden;
• vullingen of stukjes tand die afbreken;
• tanden die gevoelig worden door slijtage;
• grotere kauwspieren aan de zijkant van uw gezicht;
• afdrukken van uw kiezen in de binnenkant van uw wang of in de rand van uw tong.

Die laatste twee tekenen ziet de tandarts vaak eerder dan u. Bij een controle let de tandarts vooral op slijtage en op afdrukken in wang en tong.

Waardoor knarst of klemt u?

De precieze oorzaak is vaak niet te vinden. Meestal spelen meerdere dingen tegelijk een rol. Bekende factoren zijn:

• stress en spanning;
• slaapproblemen;
• alcohol en roken;
• sommige medicijnen en drugs, zoals xtc;
• sommige aandoeningen van het zenuwstelsel, zoals de ziekte van Parkinson.

Ook bij jonge kinderen komt tandenknarsen vaak voor. Bij hen kan het vanzelf weer verdwijnen.

Is tandenknarsen schadelijk?

Meestal is tandenknarsen onschuldig. Het wordt pas een probleem als u er last van krijgt, of als uw gebit beschadigt. Mogelijke gevolgen zijn:

• Slijtage. Glazuur dat wegslijt, komt niet terug. Tanden worden korter en kunnen gevoelig worden. Lees meer over gevoelige tanden.
• Afgebroken vullingen of tanden. Breekt er een stuk af, lees dan wat u doet bij een afgebroken tand.
• Klachten van kaak en kauwspieren, zoals pijn of stijfheid.

Wat kunt u zelf doen tegen tandenknarsen?

Bewust worden is de eerste stap. Wie weet dat hij klemt, kan er overdag op letten. Deze stappen helpen:

1. Let overdag op uw kaak. Staan uw kiezen op elkaar, ontspan dan uw kaak. In rust raken uw tanden en kiezen elkaar normaal niet.
2. Kijk naar wat meespeelt. Denk aan stress, slecht slapen, alcohol, roken of medicijnen. Bespreek dit met de tandarts of uw huisarts.
3. Stop met bijten op harde dingen, zoals pennen of nagels. Ook dat geeft slijtage.
4. Vertel het de tandarts als iemand u ’s nachts hoort knarsen. Dan kan de tandarts gericht naar uw gebit kijken.

Wat doet de tandarts bij tandenknarsen?

De tandarts kijkt eerst of er schade is en vraagt naar wat meespeelt. Lang niet altijd is een behandeling nodig. Mogelijke stappen zijn:

• Uitleg en advies over wat u zelf kunt doen.
• Een opbeetplaat, ook wel splint of bitje genoemd. Die beschermt uw tanden tegen slijtage.
• Verwijzing naar een kaakfysiotherapeut. Die leert u oefeningen om minder te klemmen en kaakklachten te verminderen.
• Hulp bij stress, bijvoorbeeld via uw huisarts of een psycholoog.
• Herstel van schade. Een gebroken vulling wordt vervangen. Bij ernstige slijtage kan de tandarts tanden opbouwen met vullingen.

Een slaaponderzoek om knarsen aan te tonen is zelden nodig. Dat gebeurt alleen op speciaal verzoek, in een ziekenhuis of slaapcentrum.

Wat is een opbeetplaat en hoe werkt die?

Een opbeetplaat is een plaat van hard, doorzichtig kunststof die over alle tanden en kiezen van de boven- of onderkaak past. De plaat beschermt uw tanden tegen slijtage. Ook kan de plaat de activiteit van uw kauwspieren verminderen, zodat die meer ontspannen.

Zo komt een opbeetplaat tot stand:

1. De tandarts maakt afdrukken van uw gebit en legt vast hoe u dichtbijt.
2. Een tandtechnicus maakt de plaat, zodat die precies op uw gebit past.
3. U krijgt uitleg over wanneer u de plaat draagt. Dat hangt af van uw klachten en gewoontes.

Bij kinderen kiest de tandarts meestal een plaat van zacht kunststof. Hun kaak groeit nog, en een zachte plaat zit die groei niet in de weg.

Wat kost de behandeling van tandenknarsen?

Een consult voor deze klacht kost in 2026 € 28,51 (code C003). Een plaat die alleen uw tanden beschermt, heet bij de NZa een beetbeschermingsplaat: € 82,52 (code G69). Heeft u ook klachten van kaak of kauwspieren, dan volgt eerst een functieonderzoek, € 135,03 (code G21), en daarna eventueel een stabilisatieopbeetplaat, € 202,55 (code G62). Bij beide platen komen de techniekkosten van het laboratorium erbij. Vraag daarom vooraf om een prijsopgave.

Tot 18 jaar valt de behandeling van kaakgewrichtsklachten onder de basisverzekering, zonder eigen risico. Vanaf 18 jaar betaalt u zelf of vergoedt een aanvullende tandartsverzekering een deel. Controleer uw polis. Lees meer bij tarieven en betalen.

Wanneer laat u tandenknarsen nakijken?

Laat het nakijken als u klachten heeft of als uw gebit verandert. Maak een afspraak als u:

• pijn in uw kaak heeft die niet weggaat;
• merkt dat tanden korter worden of afbrokkelen;
• een vulling of een stukje tand kwijt bent;
• hoort dat u ’s nachts knarst en wilt weten of uw gebit schade heeft.

Bij een periodieke controle let de tandarts ook op slijtage. Heeft u nog geen vaste tandarts, dan leest u op de pagina inschrijven hoe aanmelden bij onze praktijk werkt.