Tandvriendelijk eten betekent vooral: niet te vaak eten en drinken, weinig suiker en weinig zuur. Het Ivoren Kruis adviseert vanaf 5 jaar maximaal zeven eet- en drinkmomenten per dag: drie maaltijden en hooguit vier keer iets tussendoor. Water telt niet mee.
Waarom telt het aantal eetmomenten?
Elke keer dat u iets eet of drinkt met suiker, maken bacteriën in de tandplak zuren. Die zuren tasten het glazuur van uw tanden aan. Speeksel neutraliseert het zuur, en daarna herstelt het glazuur zich vanzelf weer. Dat herstel kost tijd.
Eet of drinkt u te vaak, dan krijgt uw gebit te weinig tijd om te herstellen. Zo ontstaan gaatjes. Hoe vaak u eet en drinkt, telt dus zwaar mee. Het Ivoren Kruis geeft deze grenzen:
| Leeftijd | Maximaal per dag |
|---|---|
| 0 tot en met 4 jaar | 5 keer: 3 maaltijden en hooguit 2 tussendoortjes |
| 5 jaar en ouder | 7 keer: 3 maaltijden en hooguit 4 tussendoortjes |
Twee tips maken het makkelijker. Neem na het eten of drinken minstens twee uur niets, behalve water. En eet of drink niets meer na het laatste tandenpoetsen van de dag, ook niet in bed.
Wilt u minder momenten, combineer dan. Drink bijvoorbeeld uw glas sap bij het ontbijt in plaats van halverwege de ochtend. Voor kinderen leest u meer op de pagina kinderen en in Gaatjes in melktanden: moet dat behandeld worden?
Welke dranken zijn goed voor uw tanden?
Water is de beste dorstlesser voor uw tanden. U mag het zo vaak drinken als u wilt. Ook koffie en gewone thee zonder suiker zijn niet schadelijk voor uw gebit.
Melk is niet zuur. Daarom is melk een beter alternatief dan frisdrank of sap. Voeg aan koffie en thee geen suiker toe.
Wat doen frisdrank, light frisdrank en sportdrank met uw tanden?
Frisdrank, sap en sportdrank bevatten zuur. Zuur lost het glazuur langzaam op. Dat heet tanderosie. Het Ivoren Kruis noemt tanderosie een sluipend proces dat niet gemakkelijk te herstellen is. Gewone frisdrank bevat daarnaast suiker, en daar krijgt u gaatjes van.
| Drank | Wat erin zit | Advies |
|---|---|---|
| Water | geen suiker, geen zuur | zo vaak als u wilt |
| Koffie of thee zonder suiker | geen suiker, niet schadelijk | prima |
| Melk | niet zuur | beter dan frisdrank of sap |
| Gewone frisdrank | suiker en zuur | met mate, liefst bij de maaltijd |
| Light frisdrank | geen suiker, wel evenveel zuur | met mate |
| Vruchtensap | suiker en zuur | met mate, liefst bij de maaltijd |
| Sportdrank | vaak suiker, en zuur | met mate |
Drinkt u toch iets zuurs, houd het dan zo kort mogelijk in uw mond. Spoel het niet rond om te proeven en slik het snel door. Nip niet de hele dag aan een flesje frisdrank of sportdrank. Bij het sporten is water voor uw tanden de beste keuze.
Welke tussendoortjes zijn tandvriendelijk?
Een appel of ander vers fruit is een verstandig tussendoortje, ook al zit er suiker in. Kies verder bij voorkeur iets uit de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum, zoals groente of een volkoren boterham. Elk tussendoortje telt wel als eetmoment.
Snoep, koek en frisdrank bevatten toegevoegde suiker. Neem ze niet te vaak en in kleine porties. Heeft u veel behoefte aan iets zoets, dan zijn producten met zoetstoffen zoals xylitol, sorbitol of aspartaam een mogelijkheid. Daar krijgt u geen gaatjes van. Let wel op: light frisdrank is wel zuur.
Suikervrije kauwgom kan helpen. Kauwen maakt meer speeksel aan, en speeksel beschermt uw tanden tegen zuur. Het Ivoren Kruis raadt kauwgom met xylitol aan.
Hoe combineert u eten met tandenpoetsen?
Poets uw tanden twee keer per dag twee minuten met fluoridetandpasta: na het ontbijt en voor het slapengaan. Fluoride maakt het glazuur sterker.
Heeft u iets zuurs gegeten of gedronken, wacht dan een uur of langer met poetsen. Het glazuur is direct na zuur extra kwetsbaar. Neem dus ook in het uur voor het tandenpoetsen geen zure producten. Drinkt u bij het ontbijt sap, dan poetst u pas een uur later.
Na het laatste tandenpoetsen eet en drinkt u niets meer, behalve water. Zo krijgt uw gebit de hele nacht de kans om te herstellen.
Wanneer gaat u naar de tandarts?
Ga naar de tandarts als u merkt dat uw tanden veranderen. Bijvoorbeeld bij:
- tanden die gevoelig zijn voor koud, warm, zoet of zuur;
- glazuur dat dunner lijkt, zoals doorschijnende randjes aan de voortanden;
- witte of bruine plekjes op uw tanden;
- tanden die korter of gladder worden.
Gevoelige tanden kunnen een teken zijn van tanderosie of van blootliggende tandhalzen. Lees meer in Gevoelige tanden: waar komt het vandaan en wat helpt?
Ook maagzuur kan tanderosie geven, bijvoorbeeld bij veel oprispingen of vaak overgeven. Heeft u daar last van, bespreek het dan met uw tandarts en met uw huisarts.
Bij de controle kunt u vragen om advies over voeding. De tandarts kan dan samen met u kijken naar uw eet- en drinkmomenten. Bij een periodieke controle is maximaal 5 minuten preventieadvies inbegrepen. Duurt het langer, dan geldt in 2026 het NZa-tarief € 16,82 per 5 minuten (code M01) voor de extra tijd. Hoe een controle verloopt, leest u op de pagina controle en preventie.
Vragen die patiënten vaak stellen
Hoe vaak per dag mag u eten zonder uw tanden te schaden?
Vanaf 5 jaar maximaal zeven keer per dag: drie maaltijden en hooguit vier keer iets tussendoor. Voor kinderen tot en met 4 jaar is dat maximaal vijf keer. Water telt niet mee.
Is light frisdrank beter voor uw tanden?
Voor gaatjes wel, want er zit geen suiker in. Maar light frisdrank bevat evenveel zuur als gewone frisdrank. Dat zuur tast het glazuur aan.
Hoe lang moet ik wachten met poetsen na iets zuurs?
Wacht een uur of langer met poetsen na zure dranken of zuur eten, zoals frisdrank, sap of fruit. Het glazuur is direct na zuur extra kwetsbaar.
Is fruit slecht voor uw tanden?
Nee. Een appel of ander vers fruit is een verstandig tussendoortje, ook al zit er suiker in. Het telt wel als eetmoment.
Helpt suikervrije kauwgom tegen gaatjes?
Kauwen maakt meer speeksel aan, en speeksel beschermt de tanden tegen zuur. Kies dan wel suikervrije kauwgom, bijvoorbeeld met xylitol.