Verstandskies trekken: bij de tandarts of de kaakchirurg?

Een verstandskies die goed bereikbaar is, kan uw eigen tandarts vaak zelf trekken. Ligt de kies diep in het bot, scheef, of dicht bij de zenuw in de onderkaak, dan verwijst de tandarts u meestal naar een kaakchirurg. Dat beoordeelt de tandarts met een röntgenfoto.

Moet een verstandskies altijd getrokken worden?

Nee. Een verstandskies die klachten geeft, gaat er meestal uit. Een verstandskies zonder klachten hoeft niet altijd te worden getrokken. Dat staat in de klinische praktijkrichtlijn Derde molaar van het Kennisinstituut Mondzorg (KIMO) uit 2020.

Verstandskiezen zijn de achterste kiezen. Ze breken volgens de richtlijn meestal door tussen het 18e en 26e jaar. Vaak is er te weinig ruimte. Dan komen ze scheef of maar half door. Rond een half doorgebroken kies kan het tandvlees steeds weer ontsteken. Ook kan er een gaatje ontstaan in de kies ervoor.

De richtlijn adviseert om een verstandskies zonder klachten wel preventief te trekken bij:

• een half doorgebroken verstandskies, zeker als u die moeilijk schoon kunt houden;
• een vastzittende verstandskies in de onderkaak die schuin of plat ligt en niet normaal kan doorbreken, bij voorkeur vóór uw 18e jaar;
• een verstandskies in de bovenkaak zonder tegenhanger die moeilijk schoon te houden is.

De richtlijn adviseert niet te trekken bij:

• een volledig doorgebroken verstandskies die goed schoon te houden is;
• een kies die helemaal in het bot zit;
• een leeftijd boven de 30 jaar, als er geen klachten zijn;
• wortels die heel dicht bij de zenuw in de onderkaak liggen;
• de wens om scheve voortanden te voorkomen.

Wanneer trekt de tandarts de verstandskies zelf?

Uw tandarts trekt de verstandskies zelf als de ingreep goed te overzien is. Op de KNMT-site Alles over het gebit staat dat veel tandartsen verstandskiezen tegenwoordig zelf trekken. Volgens de richtlijn mag dat door een tandarts die hierin bekwaam is, of door een kaakchirurg.

Een verstandskies in de bovenkaak is vaak eenvoudig te trekken. Dat geldt ook voor een volledig doorgebroken verstandskies in de onderkaak met wortels op ruime afstand van de zenuw. De ervaring van de tandarts speelt ook mee. Twijfelt de tandarts, dan kan hij u altijd doorverwijzen.

Wanneer verwijst de tandarts u naar de kaakchirurg?

De tandarts verwijst u als de kies moeilijk ligt of als er een verhoogd risico is op complicaties. Een kaakchirurg is een medisch specialist die is opgeleid voor operaties in mond en kaak. In Zwolle is dat bijvoorbeeld de afdeling mond-, kaak- en aangezichtschirurgie van Isala.

Het belangrijkste risico bij verstandskiezen in de onderkaak is schade aan de zenuw die het gevoel in uw onderlip en kin regelt. Dat komt niet vaak voor. Maar liggen de wortels dicht bij die zenuw, dan is het risico groter. De richtlijn vraagt dat u daar vooraf over wordt geïnformeerd.

Ook als de kies broos is of al voor een deel is afgebroken, kan de tandarts u doorverwijzen.

Waarom is een röntgenfoto nodig?

Op de röntgenfoto ziet de tandarts hoe de kies ligt en hoe dicht de wortels bij de zenuw zitten. Volgens de richtlijn is een kaakoverzichtsfoto de standaard. Die foto maakt de behandelaar die de kies gaat trekken. Bij tekenen van een verhoogd risico kan er een 3D-foto bij komen.

De richtlijn adviseert ook om rond uw 17e te kijken hoe de verstandskiezen in de onderkaak liggen. De wortels zijn dan nog niet volgroeid. Het risico op zenuwschade is in dat stadium heel klein.

Wat kost het trekken van een verstandskies?

Bij de tandarts betaalt u het NZa-tarief voor trekken, vaak met een kaakoverzichtsfoto vooraf. Bij de kaakchirurg gelden de tarieven van het ziekenhuis of de kliniek. Die rekent af via uw zorgverzekeraar.

Onder 18 jaar vergoedt de basisverzekering het trekken, zonder eigen risico. Vanaf 18 jaar betaalt u een extractie bij de tandarts zelf, of krijgt u een deel terug uit een aanvullende tandartsverzekering.

Bij de kaakchirurg ligt het anders. Volgens Zorginstituut Nederland vergoedt de basisverzekering chirurgische tandheelkundige hulp die alleen een kaakchirurg kan uitvoeren. Daarover betaalt u wel uw eigen risico. Controleer uw polis. Meer over de rekening leest u op Tarieven en betalen.

Hoe gaat het herstel?

Volgens de richtlijn zijn pijn, zwelling en een stijve kaak het sterkst op dag 2 tot 3. Daarna worden ze minder. Dat is normaal na het trekken van een verstandskies.

Koel uw wang de eerste uren van buitenaf, met een zakje ijs in een doek. Neem bij pijn paracetamol en volg de bijsluiter. Spoel de eerste 24 uur niet, zodat het bloedstolsel in de wond blijft zitten. Wat u de eerste dagen kunt eten, leest u in Wat mag u eten na het trekken van een kies? Over de ingreep zelf leest u meer op de pagina kies trekken.

Wanneer belt u de tandarts?

Bel dezelfde dag als de wond blijft bloeden, de pijn na dag 3 juist toeneemt, of u koorts krijgt. Bel ook als uw lip of kin de dag na de ingreep nog gevoelloos is. Na een ingreep bij de kaakchirurg belt u de kaakchirurg. Die is volgens de richtlijn de eerste dertig dagen verantwoordelijk voor de nazorg.

Heeft u moeite met slikken of ademen, bel dan direct 112. Buiten werktijd helpt de dienstdoende tandarts. Hoe dat werkt, staat op de pagina spoed tandarts.