Bang voor de tandarts: wat kunt u zelf doen?

Angst voor de tandarts komt veel voor, en u kunt er zelf veel aan doen. Vertel vooraf dat u het spannend vindt, spreek een stopteken af en begin klein, met alleen een gesprek of een korte controle. Lukt het ondanks alles niet, dan kan de tandarts u verwijzen naar een centrum voor bijzondere tandheelkunde.

Waarom zijn zoveel mensen bang voor de tandarts?

Angst voor de tandarts heeft vaak een duidelijke oorzaak. Denk aan een nare ervaring van vroeger, pijn, of het gevoel geen controle te hebben. Ook het geluid van de boor, de geur of het liggen in de stoel kan spanning geven. Soms schamen mensen zich, omdat ze lang niet zijn geweest.

U bent zeker niet de enige. Volgens het centrum voor bijzondere tandheelkunde van Vogellanden in Zwolle heeft ongeveer één op de zes mensen extreme angst voor de tandarts.

Angst kan een vicieuze cirkel worden. Wie de tandarts lang vermijdt, krijgt vaker problemen met gebit en mond. Die vragen dan juist een grotere behandeling. Daarom loont het om klein te beginnen, liefst voordat u klachten heeft.

Hoe bereidt u zich voor op uw afspraak?

Een goede voorbereiding geeft rust en houvast. Deze stappen helpen:

1. Vertel het meteen. Zeg bij het maken van de afspraak dat u bang bent. Dan kan de praktijk daar rekening mee houden.
2. Schrijf op wat u spannend vindt. Is het de prik, het geluid, het liggen of de angst voor slecht nieuws? Hoe preciezer u het weet, hoe gerichter de tandarts kan helpen.
3. Kies een rustig moment. Een afspraak vroeg op de dag voorkomt dat u er de hele dag over piekert.
4. Neem iemand mee die u vertrouwt.
5. Zorg goed voor uzelf. Eet vooraf iets lichts en kom op tijd, zodat u niet hoeft te haasten.
6. Neem afleiding mee, zoals muziek met oortjes. Vraag vooraf of dat kan tijdens de behandeling.

Wat is een stopteken en hoe gebruikt u het?

Een stopteken is een teken dat u vooraf met de tandarts afspreekt, bijvoorbeeld uw hand opsteken. Geeft u het teken, dan stopt de tandarts meteen. Zo houdt u zelf de regie.

Zo haalt u er het meeste uit:

• Spreek het teken af voordat de behandeling begint, niet halverwege.
• Probeer het één keer uit, zodat u merkt dat het werkt.
• Gebruik het ook als u alleen even wilt slikken, ademhalen of rechtop zitten. Daar is het voor.

Hoe begint u klein?

Klein beginnen betekent: stap voor stap opbouwen, in uw eigen tempo. Zo kan een opbouw eruitzien:

1. Een kennismakingsgesprek zonder behandeling. U ziet de behandelkamer en vertelt wat u nodig heeft.
2. Een korte controle, waarbij de tandarts alleen kijkt.
3. Een kleine behandeling, zoals tandsteen verwijderen of een kleine vulling.
4. Grotere behandelingen, pas als u daar klaar voor bent.

Heeft u pijn of een spoedklacht, dan gaat het acute probleem voor. Ook dan kunt u zeggen wat u spannend vindt.

Bij onze praktijk kan de eerste afspraak alleen een gesprek zijn, zonder behandeling. Lees op bang voor de tandarts? Zo werken wij hoe dat gaat.

Wat kunt u doen tijdens de behandeling?

Tijdens de behandeling kunt u zelf een paar dingen doen om rustiger te blijven:

• Adem rustig. Adem langzaam in door uw neus en nog langzamer uit. Dat kan helpen om te ontspannen.
• Vraag om uitleg. Laat de tandarts vertellen wat er gaat gebeuren, voordat het gebeurt.
• Vraag om een pauze. Even de mond dicht en rechtop zitten kan veel schelen.
• Vraag om verdoving. U kunt altijd om een verdoving vragen. Een verdovende gel of spray op het tandvlees maakt het gebied gevoelloos voordat de prik komt. Voelt u daarna nog iets, zeg het dan.

Een plaatselijke verdoving kost in 2026 € 18,75 (code A10). Meer over kosten leest u bij tarieven en betalen.

Wanneer is extra hulp nodig?

Extra hulp is verstandig als de angst zo groot is dat gewone tandartszorg niet lukt. U slaapt dan bijvoorbeeld slecht voor een afspraak, krijgt hartkloppingen of paniek, of komt helemaal niet meer.

Uw tandarts of een medisch specialist kan u dan verwijzen naar een centrum voor bijzondere tandheelkunde. In Zwolle is dat Vogellanden. Daar werkt u in kleine stappen aan uw angst. De tandarts legt elke stap uit. Soms helpt een psycholoog om te begrijpen waar de angst vandaan komt. U leert ook hoe u uw mond goed verzorgt. Daarna gaat u terug naar uw eigen tandarts.

Bij extreme angst kan deze zorg onder de basisverzekering vallen. De behandelaar vraagt dan vooraf toestemming aan uw zorgverzekeraar. Het eigen risico geldt, en soms een eigen bijdrage. Controleer uw polis.

Wat is uw volgende stap?

De volgende stap is een eerste afspraak waarin u alleen kennismaakt. Lees wat u kunt verwachten in uw eerste afspraak bij een nieuwe tandarts. Op de pagina inschrijven ziet u of wij nieuwe patiënten aannemen. In het opmerkingenveld kunt u aangeven dat u eerst wilt kennismaken.